Minder Kondo, meer Mottainai

Marie Kondo is met recht dé opruimguru van de wereld. Haar Netflix-serie is een grote hit: met haar enthousiasme en concrete methodes inspireert ze ons allemaal. Maar, veel mensen ruimen nu op om vervolgens in de komende tijd toch weer allerlei nieuwe spullen te kopen. En dan over een jaar in een vlaag van opruimwoede weer een deel weg te doen… Zonde! Daarom laat ik jullie graag kennis maken met een andere, meer duurzame, Japanse traditie genaamd Mottainai.

Wat is Mottainai?

Mottainai, letterlijke betekenis ‘essentie’, is een oude Boeddhistische term die we grofweg vertalen in het hebben van respect voor resources. Echter: het is zoveel meer dan dat! Veelal wordt het geassocieerd met de drie R’en: reduse, reuse, recycle – maar, dit maal met een toevoeging van een belangrijke vierde: respect. In het oude Japan stamt dit vanuit het Shinto-geloof dat objecten zielen hebben, maar ook als je daar niet in gelooft is respect een goede kernwaarde om aan te houden.

Het meest interessant is het gedachtegoed van deze term: in wezen gaat het over spijt van het idee van verspilling en geeft het blijk van een besef van onderlinge afhankelijkheid en vergankelijkheid van dingen. Voor Japanners drukt het woord Mottainai de spijt uit, zelfs afkeer, die we voelen als we iets zien dat verspild is. Het is dus meer als het ‘Wat zonde’ waarmee het nog wel eens vertaald wordt. Bij Mottainai draait het allemaal om hergebruik, hergebruik, reparatie en respect voor items.

Geleerd van grootouders

Tientallen jaren na de Tweede Wereldoorlog was Japan bijzonder arm. In die tijd was het meer circulair dan nu en werd het woord Mottainai vaak uitgesproken om de idealen van circulatie en duurzaamheid op een concrete manier te vertalen. Kinderen leerden van jongs af aan om niets te verspillen.

In de huidige tijd leren sommige kinderen dit nog van hun grootouders: die geven deze wijze lessen mee. Maar: het verdwijnt meer en meer en dat is zonde. Het respect hebben voor objecten, voor items die je bezit is een waardevol goed. Geef deze gedachte dus gerust door, zo voeden we samen de wereld op 😉

Mottainai in de opvoeding

Het grappige is: ik herken heel veel van de voorbeelden die ze in de lectuur hierover geven uit mijn eigen, Hollandse, familie. Ik ben opgevoed met het idee van respect voor spullen, met zuinigheid. Mijn vader pakte zijn cadeautjes altijd bijzonder zorgvuldig uit zodat het inpakpapier bewaard en hergebruikt kon worden (en stiekem doe ik dat nu ook zo veel mogelijk).

Een ander mooi voorbeeld: als er bij een puzzel die we doen een klein stukje los zit wordt het gelijk gelijmd. Dat noem ik respect hebben voor spullen en daar gaat het om. Of het nou een ziel heeft of niet 😉