Boekrecensie: Hoe gaan we dit uitleggen?

Jelmer Mommers, Correspondent Klimaat & Energie vergaarde eerder al bekendheid met baanbrekend onderzoek naar Shell. En nu is hij opnieuw in het nieuws – ditmaal met zijn fantastische boek: ‘Hoe gaan we dit uitleggen’. Hierin legt hij concreet uit wat er mis is, waar het heen gaat (d.m.v. twee toekomstscenario’s) en wat we kunnen doen. Wij lichten de belangrijkste lessons learned voor je uit!

Klimaatcrisis: wat is er eigenlijk aan de hand? 

Eigenlijk is klimaatverandering al bezig sinds het ontstaan van de mens: het is continu in beweging. Met verschillende revoluties (landbouw, industriële, de Verlichting) hebben wij als mens meer en meer onze stempel op de aarde gedrukt en deze naar onze hand gezet. We zijn met meer dan ooit, op meer plekken, met minder regenwoud, zuurdere oceanen, meer stikstof in kustgebieden en merken dat dit ten koste gaat van andere soorten (bron: WNF, Living Planet report). 

Het broeikaseffect is in volle gang: er wordt steeds meer warmte vastgehouden in de atmosfeer. Heel simpel gezegd werkt het zo: gassen zoals CO2 absorberen warmtestraling in de dampkring en stralen die vervolgens alle kanten uit (ook terug naar aarde). Zo vormen ze een isolerende deken die warmte vasthoudt. Op zich goed, maar doordat de hoeveelheid CO2 buitensporig groot is, wordt er teveel warmte vastgehouden en teruggestraald. En, dan hebben we het nog niet over methaan – een ander broeikasgas, dat maar liefst 80 keer zo veel warmte vasthoudt als C02. Dit alles zorgt voor het broeikaseffect: de aarde warmt op en daardoor hebben wij steeds warmere seizoenen. 

“Klimaatverandering is geen kwestie van ja of nee, maar van hoe erg.”

Jelmer Mommers

Wil je meer uitleg hierover? In zijn boek beschrijft Jelmer uitgebreid het broeikaseffect incl. handige afbeeldingen én geeft hij nog veel meer voorbeelden en uitleg over fenomenen die gelieerd zijn aan klimaatverandering. Lees zijn boek om er dieper in te duiken! 

Tijd om de feiten onder ogen te zien

In de wetenschap is het keer op keer aangetoond: we hebben een groot probleem. Nu is de tijd om actief oplossingen te implementeren: er gebeurd nog te weinig. We moeten proberen – echt proberen – om de in Parijs afgesproken klimaatdoelen te halen. Om het eerste doel – maximaal 1,5 graad opwarming – te behalen zou de wereldwijde CO2-uitstoot in 2030 met 40 tot 60 procent moeten zijn gedaald (t.o.v. 2010 – volgens het IPCC). In 2050 zou de uitstoot nul moeten zijn. De concrete vraag die Jelmer stelt is dan ook: Welk verhaal willen we dat ze later over ons vertellen? Hoe gaan wij de geschiedenis in? 

Focus op het positieve: goede voorbeelden

Is het dan allemaal kommer en kwel? Nee, zeker niet. Er gebeuren al heel veel positieve dingen:

  • De Urgenda-zaak van o.a. Robert Cox en Marjan Minnesma. Zij hebben er voor gezorgd dat de Nederlandse staat op het matje werd geroepen en meer moet doen om de burger te beschermen tegen klimaatverandering (een reductieverplichting van 25% in 2020) en met deze rechtzaak wereldwijd anderen geïnspireerd om ook actie te ondernemen. En ze gaan zelf ook weer door – met een zaak tegen Shell waarbij ze eisen dat Shell zijn productie van olie en gas afbouwt zodat het in 2050 geen bijdrage meer levert aan klimaatverandering. 
  • De Divestment beweging. De divestment-activitisten hebben het gemunt op de honderd bedrijven die verantwoordelijk zijn voor zo’n 70 procent van alle uitstoot die sinds 1988 de lucht in ging: de fossiele reuzen. Investeerders worden opgeroepen hun financiële banden met deze fossiele industrie te stoppen. Met resultaat: In september 2018 hebben al bijna 1000 institutionele beleggers met een gezamenlijk vermogen van 6,24 biljoen dollar toegezegd ‘fossielvrij’ te gaan. Ook onze eigen ABP is inmiddels overstag: we zien dat ze een steeds duurzamere portefeuille hebben!

“Er zijn zoveel mogelijkheden om méér te doen. Als de rijkste 10 procent van de wereld zich het consumptiepatroon van de gemiddelde Europeaan zou aanmeten, zou de mondiale uitstoot met één derde dalen.“

Jelmer Mommers

Hoe gaan wij, als burger – als consument, voor verandering zorgen?

  • We moeten het niet hebben over wat het ons gaat kosten, maar over wat het ons gaat opleveren. Goed klimaatbeleid zal ook baten hebben en biedt economische mogelijkheden: laten we het daar eens over hebben en laten we dit verhaal proberen te halen bij onze politici. 
  • Gebruik je stemrecht om goed (en snel) klimaatbeleid af te dwingen. 
  • Ga de straat op tegen slecht beleid: laat je stem horen!
  • Goed voorbeeld doet volgen: wanneer jij je huis volledig duurzaam maakt inspireer je je buren om wellicht hetzelfde te doen. Neem de stap, pak die voorbeeldrol en speel je rol met verve. 
  • Deze ken je hopelijk al: eet meer planten en minder vlees. Al kies je er voor om slechts één dag per week geen vlees te eten: dan heb je al impact. Zoek je eigen balans, maar pas je eetpatroon aan. Echt, het is nodig. 
  • Ga thuis voor groene energie. En, dan wel écht groene energie: bekijk deze passage van Zondag met Lubach over groen-certificaten. Weet je niet goed hoe je moet kiezen? Bekijk dan eens deze lijst van Greenpeace > 
  • Ben jij als particulier aan het investeren? Investeer dan in duurzame pioniers en bedrijven die innoveren voor een betere wereld. Zo hebben wij bijv. geld in VanMoof & Seepje gestoken. 
  • Vergroen je reispatroon. Minder vliegen is écht het beste: ga bijv. eens met de trein of bus op vakantie. Onze tip voor een citytrip? Ga een weekendje naar Keulen met de Flixbus. Goed voor de Wereld, goed voor je portemonnee en erg leuk! 
  • Doe slim boodschappen: maak een lijstje en hou je daar aan. In totaal wordt een derde van al het voedsel verspild: hoe zonde is dat?! 
  • Laat je niet gek maken door het ‘mensen die zich duurzaam gedragen zijn hypocriet’-argument. Richt je op het positieve: elke duurzame stap die je zet is er één. Het is vrijwel onmogelijk om ecologisch ‘zuiver’ te leven, maar dat betekent niet dat we het en masse maar moeten opgeven. Collectieve verandering is het doel en het begin moet ergens. Haak aan en doe wat je kunt! 

“Jij kunt zelf iets doen. Meedoen aan de omwenteling betekent dus vaak: aansluiting vinden bij een al ingezette ontwikkeling in je omgeving. Je hoeft daarvoor geen monnik te worden, je hoeft niet je hele leven om te gooien, en je hoeft ook niet te wachten tot de overheid al het nodige beleid invoert.”

Jelmer Mommers

Koop ‘Hoe gaan we dit uitleggen’